Wiosną 2020 r. zrodził się w naszych głowach pomysł na c.d. polsko-czeskiego historycznego cyklu Twarzą w twarz.
Tym razem nie sięgamy do odległych historii, od czasów Średniowiecza, ale postanowiliśmy zgłębić niezwykle ciekawe – i wciąż mało znane – historie z czasów Księstwa Nyskiego, które swoimi granicami obejmowało część obecnych wschodnich Czech – Jeseniki, a nawet jako ostatnią stolicę miało czeski Javornik, kolejna siedzibę biskupów wrocławskich.
Jednak pomysł tym razem wykracza nieco poza zebranie i prezentację zaskakujących i nawet bulwersujących historii pogranicza.
Nasz kolejny dokument historyczny ma poruszać zagadnienia bardzo aktualne i dziś – psychologii strachu, pomówień i wykluczenia społecznego. I dawniej i dziś związanymi ze zmianami klimatycznymi, nagłymi chorobami czy epidemiami, co kiedyś wiązało się z pomówieniami o czary i związki z diabelskimi mocami – i kończyło się paleniem czy ścinaniem niewinnych, dziś zaś szukanie kozłów ofiarnych rodzi wykluczenie społeczne, nawet wśród nastolatków w środowisku szkolnym, wzmacniane w mediach społecznościowych.

Od pomówienia do spalenia
to tytuł tego filmu dokumentalnego, do którego dobraliśmy wielu pasjonatów – ekspertów (historyków, antropologów, muzealników, bractwo rycerskie czy psychologa) z całej Polski i z Czech. Plany zdjęciowe będą zatem – w Nysie, Wrocławiu, Toruniu, Katowicach i po czeskiej stronie – w Jeseniku, Velkich Losinach czy Petrovych Kamenach.
Zapewniamy, że projekt jest apolityczny, z zachowaniem dbałości o rzetelność faktów i zgodność z wiedzą naukową.

Emisja
Film będzie wyemitowany jesienią w kilku stacjach Grupy Polsat i w TV Ostrava (w wersji czeskojęzycznej), a w rozszerzonej wersji – będzie potem dostępny na youtube. Ze względu na ograniczony czas antenowy telewizji nie wszystkie nagrane materiały zmieszczą się w filmie, dlatego na bieżąco będziemy opracowywać materiały z ciekawostkami, których nie zobaczą telewidzowie.
Projektowi towarzyszyć będą szerokie działania w mediach społecznościowych (obecnie na Facebooku – na profilu Twarzą w twarz i Fundacji Filmowej Polscy Wychodźcy), a kolejno na fundacyjnym profilu na YouTube.
Warto dodać, że ekipa realizacyjna (produkcja i postprodukcja) to uznani eksperci z ponad 20-letnim dorobkiem w największych stacjach telewizyjnych.

Patroni
Pozyskaliśmy patronów naszego projektu – to przede wszystkim Radio Opole oraz miesięcznik Mówią Wieki. Dzięki współpracy z radiem mamy m.in. możliwość zainteresować tematem historii pogranicza (i naszym projektem) słuchaczy z całego woj. opolskiego, przede wszystkim w audycji Trendy i Owędy
z 23.02.2021 >>
z 4.03.2021 >>
z 29.04.2021 >>

Finansowanie
Na realizację filmu i działania edukacyjno-popularyzatorskie związane z dokumentem i poruszaną tematyką otrzymaliśmy w marcu 2021 r. dotację z Ministerstwa Spraw Zagranicznych z konkursu Forum Polsko-Czeskie oraz w kwietniu 2021 r. wsparcie z konkursu regionalnego dot. realizacji zadań publicznych w zakresie współpracy międzynarodowej – z Urzędu Marszałkowskiego Woj. Opolskiego i Urzędu Miasta Nysa.

Praca wre
W grudniu 2020 r. powstał scenariusz filmu – kanwa, którą swoją wiedzą będą uzupełniać eksperci, którzy wystąpią w filmie i skompletowaliśmy ekipę na każdy etap realizacji – od sprzętu do nagrań, po popularyzację efektów. Od grudnia do kwietnia 2021 r. składaliśmy wnioski na wsparcie naszych działań, mimo iż przez pandemię i ograniczenia z nią związane wciąż było trudno planować realizację zdjęć nie tylko w Czechach, ale nawet w obiektach publicznych, zamkniętych w całym kraju.
W lutym 2021 r. zaczęliśmy prace nad gromadzeniem archiwaliów, które chcemy wykorzystać w dokumencie, także w atrakcyjnej formie animowanych oryginalnych rycin, ze zbiorów muzealnych.

Pierwsze zdjęcia 

Pierwszy plan zdjęciowy naszego filmu był w Nysie – w Muzeum Powiatowym, które kiedyś było rezydencją biskupów wrocławskich, zarządzających Księstwem Nyskim i zaprowadzających porządek na jego terenie, walcząc zaciekle z diabłem, czarami i pomawianymi o czary. W muzeum, barokowym pałacu biskupim, gościliśmy z ekipą u dyrektora Edwarda Hałajko.
Kolejne zdjęcia realizowaliśmy we wrocławskim Muzeum Farmacji Uniwersytetu Medycznego, mieszczącym się w XIII-wiecznej Kamienicy Pod Złotym Orłem, znanej obecnie pod nazwą Dom Śląskiego Aptekarza. Naszym ekspertem był tam Grzegorz Wiktorowski – antropolog kultury i medycyny.

Kolejny plan zdjęciowy był w Toruniu, gdzie we wnętrzach Uniwersytetu Mikołaja Kopernika realizowaliśmy nagrania z historykami – dr Alicją Bartnicką i prof. Piotrem Olińskim.
Majowe zdjęcia rozpoczęliśmy w Katowicach w artystycznych wnętrzach WST, gdzie psycholog dr Dominika Ochnik zgłębiała zjawisko pomówień i szukania kozłów ofiarnych oraz genezę psychologii strachu – od XVI w. do dziś.

Kolejny plan zdjęciowy to ponownie XIV-wieczna wrocławska kamienica – Muzeum Farmacji, gdzie nagrywaliśmy historyka Karolinę Wojtucką. Opowiadała m.in. o tym, jak dawniej obawiano się o zdrowie – nagłych chorób, zatrutego jedzenia i jak szukano winnych tych problemów wśród kobiet, które zajmowały się domem.

Realizacja filmu to nie tylko praca zgodnie z planem zdjęciowym, ustalonymi harmonogramami – w których też ostro nam mieszają ograniczenia covidowe. To też frajda, z tego, że realizujemy swoje pomysły, zgłębiamy te tematy, które są ciekawe. A im głębiej je drążymy, tym stają się bardziej fascynujące! Dlatego już od 22.04. zaczynamy dzielić się niektórymi fascynującymi historiami i publikujemy je dla Patronów na Patronite >>

W maju zaczęliśmy pierwsze prace postprodukcyjne, a w czerwcu będziemy realizować nagrania w Czechach oraz zdjęcia z drona.

Dokumentacja – w nyskim skarbcu oraz w zamku inkwizytora w czeskich Velkich Losinach (gdzie kręcono film Młot na czarownice)

Na Facebooku
Co nieco o historiach pogranicza poruszanych w filmie, piszemy również na naszym polsko-czeskim fanpage’u Twarzą w twarz >>

* co wspólnego z losem kobiet na polsko-czeskim pograniczu miała Maria Teresa Habsburg >>
* o zamkach w całej Polsce, pamiętających procesy czarownic – aż do 1811 r. >>
* kiedy jest noc czarownic i jak Czesi świętują co roku w ten wyjątkowy wieczór >>
* o mrocznych historiach procesów o czary i konfiskaty majątków pomawianych – działaniach słynnego inkwizytora Heinricha Bobliga na zamku w Velkich Losinach, na polsko-czeskim pograniczu >>
* o zamkach w Otmuchowie i Javorniku – dawnych siedzibach biskupów wrocławskich >>
* o 700-letniej polsko-czeskiej historii Javornika i Janskiego Vrchu >>
* o naszych pracach >>
* o Jodoku z Rożemberka i pomysłach na spektakularną rozbudowę nyskiej rezydencji biskupów >>
* o Karolu Habsburgu, zdeterminowanym w tępieniu wszystkich podejrzewanych o czary, którego serce jest do dziś w Nysie >>
* o tym, co warto obecnie zwiedzić na Szlaku Czarownic po polskiej i czeskiej stronie >>

oraz na fanpage’u naszej fundacji (o finansowaniu, projekcie i postępach prac realizacyjnych) >>

* o wsparciu projektu przez Urząd Marszałkowski Woj. Opolskiego – relacja z podpisania umowy z Marszałkiem WO Andrzejem Bułą >>
* realizacji zdjęć we Wrocławiu z udziałem historyk Karoliny Wojtuckiej >>
* wsparciu naszego projektu przez UM Nysa >>
* historii czarownic w Księstwie Nyskim >>
* planie zdjęciowym w Katowicach z udziałem psycholog dr Dominiki Ochnik >>
* o naszym projekcie w Radiu Opole >>
* o wygranej w konkursie UMWO dot. współpracy międzynarodowej >>
* sekretnych maściach czarownic, o których opowiadają eksperci w naszym filmie >>
* o planie zdjęciowym we wrocławskim Muzeum Farmacji >>
* o naszym filmie w Radiu Doxa >>
* o historiach poruszanych w filmie – w Radiu Opole >>
* o otrzymaniu dotacji na film w ramach wygranego konkursu Forum Polsko-Czeskie MSZ >>